De mens als schepper dag 1

De eerste dag kreeg de mens controle over planten en dieren

Jagers en verzamelaars

De eerste mensen leefde circa 2,4 miljoen jaar geleden. Zij waren jagers en verzamelaars. Ze leefden als nomaden en aten alles wat ze tegenkwamen. Zo aten ze bessen en zaden. Ook jaagden ze op dieren. Voor het verzamelen en jagen gebruikten ze werktuigen van steen, been en hout. Zo’n 1 tot 1,5 miljoen jaar geleden kwam daar het gebruik van vuur bij.

De mens als schepper dag 1
(afbeelding wikicommons)

Vanuit Afrika verspreidde de mens zich over de rest van de wereld. De ontwikkeling van primitieve technieken kwam op gang. Hij ging met speren werpen, maakte kano’s, sieraden en pijl en boog. Ook het eerste dier werd aangepast aan de wensen van de mens. De wolf werd namelijk afgericht om te helpen bij de jacht. Het is de eerste poging van de mens om de natuur naar zijn hand te zetten.

De mens als schepper dag 1
(afbeelding wikicommons)

In de Vruchtbare Sikkel (van Egypte, langs de kust van Israël en Libanon richting Irak) begon de mens met landbouw. Dit was ongeveer 10.000 jaar geleden. In eerste instantie ging het om plantaardig voedsel zoals granen en groenten. Niet lang daarna volgden de huisdieren en vee. De mens zette de natuur naar zijn hand. Zelf eten en drinken verbouwen om bijvoorbeeld hongersnoden te voorkomen.

Plantenveredeling en het fokken van dieren

Met de komst van de landbouw begon de invloed van de mens op planten -en diersoorten. De betere en grotere zaden werden bewaard om opnieuw in te zaaien. Zo ontstonden rassen die het beter deden in hun omgeving, een hogere opbrengst hadden, langer bewaard konden blijven en mogelijk beter smaakten. Dit werd ook met dieren gedaan, voor een betere kwaliteit vlees en melk bijvoorbeeld.

Gregor Mendel

De mens als schepper dag 1
(afbeelding wikicommons)

Pas halverwege de 19eeeuw ontdekte de monnik Gregor Mendel hoe organismen eigenschappen aan hun nakomelingen doorgaven. Een bekend experiment van hem is dat met erwtenplanten. Een eenvoudige uitleg is als volgt. Er waren erwtenplanten met paarse bloemen en met witte bloemen. Een erwtenplant heeft twee kleuren meegekregen, van elke ouder één. In de afbeelding is de kleur paars een hoofdletter A en de kleur wit een kleine a. De combinatie AA, Aa en aA betekent een paarse kleur en de combinatie aa betekent een witte kleur. Zo kan het dat driekwart van de nakomelingen paarse bloemen heeft en een kwart wit. De inzichten van Mendel raakten een korte tijd in de vergetelheid. Pas aan het einde van de 19eeeuw werden ze weer ontdekt. Mendel had zijn ontdekkingen geformuleerd in een aantal wetmatigheden (regels).

 

De mens als schepper dag 1

Door de regels van Mendel toe te passen kwam de plantenveredeling op gang en kreeg de mens meer invloed op gewenste eigenschappen. Er kwamen bedrijven die gespecialiseerd waren in het veredelen. Elke plant heeft goede en slechte eigenschappen. De veredelaars wilden zoveel mogelijk goede eigenschappen in een plantenras krijgen. Ze onderzochten daarvoor een groep planten en haalden hier de besten uit om deze weer te vermeerderen. De nakomelingen worden weer met elkaar vergeleken. Welke is het minst gevoelig voor ziekten, heeft een hoge opbrengst en de beste kwaliteit. Zo ontstonden en ontstaan nog steeds nieuwe rassen. Het duurt circa 10 jaar om een nieuw ras te realiseren. Voor fruitbomen kan het wel 30 jaar duren. In hoofdlijnen werd deze werkwijze ook toegepast voor het fokken van vee en huisdieren. De mens ontwikkelde nu zelf rassen. Wel was het nog gebonden aan de regels en mogelijkheden van moeder natuur.

Genetische modificatie

Aan het einde van de 20eeeuw kwam er een nieuwe techniek om sneller het gewenste plantenras te krijgen. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw wordt deze technologie toegepast. Door middel van genetische modificatie is de mens in staat om gericht op het niveau van DNA (in het volgende deel wordt DNA uitgelegd) in te grijpen. Gewenste genen van andere organismen kunnen worden toegevoegd en ongewenste genen kunnen uitgezet  worden. Zo kan men een gen tegen ziektes toevoegen aan een bestaand ras. De toevalsfactor van moeder natuur wordt hiermee uitgeschakeld. In korte tijd komen gewenste rassen tot stand.

Gouden rijst

Genetische modificatie gaat sneller en gerichter dan tot nu toe mogelijk was. Zo is er “Gouden rijst” ontwikkeld. Deze rijst bevat caroteen, een stof die in het lichaam omgezet wordt tot vitamine A. Dit was bedoeld om blindheid (als gevolg van vitamine A-deficiëntie) in derde-wereld-landen te bestrijden. Op dit moment is het helaas niet meer beschikbaar voor mensen.

De mens als schepper dag 1
(afbeelding wikicommons)

Andere planten zijn bijvoorbeeld ongevoelig gemaakt tegen onkruidbestrijders. Deze planten kunnen besproeid worden met onkruidbestrijdingsmiddelen waar het onkruid van dood gaat, maar de plant zelf blijft leven. Bij de zalm is men in staat deze sneller te laten groeien. Het is gelukt om de zalm door te laten groeien, ook als het koud wordt. Hierdoor kan er tweemaal per jaar “geoogst” worden en is er 30% minder voer nodig. Tot slot nog een voorbeeld van gemodificeerde aquarium-vissen. De Gloeivis is een Zebravis waarbij het gen van koraaldieren is ingepland. Hierdoor is deze vis lichtgevend. De verkoop van deze vis is in Nederland niet toegestaan. Met genetische modificatie kan de mens spelen met de elementen van moeder natuur. Als legoblokjes kunnen er nieuwe levensvormen ontwikkeld worden.

De weerstand tegen genetische modificatie is hoog. Men is bevreesd voor de effecten van het samenvoegen van verschillende levende organismen. Dit verklaard dat deze ontwikkeling op een laag pitje staat. Veel geslaagde genetisch gemodificeerde producten komen niet op de markt of de verkoop ervan is gestaakt.

De Mens als Schepper dag 1

De Mens Als Schepper

De nabije toekomst is dichterbij dan we beseffen. Huisdieren worden nu al gekloond. Erfelijke ziektes voorkomen is een kwestie van nog enkele jaren, zo is de verwachting. In de jaren 20 van deze eeuw is de kans groot dat we uitgestorven mammoeten weer tot leven kunnen brengen. Met eenvoudige uitleg en duidelijke afbeeldingen neemt Jan-Hubert van Rensen de lezer mee in deze bijzondere ontwikkelingen.

In het gratis te downloaden naslagwerk “De Mens als Schepper” zijn alle 7 dagen te lezen. Dit is geschreven naar aanleiding van de vele positieve reacties op de debuut thriller “De Biomens”. Deze is hier te bestellen.